Kiedy kupujemy nową bluzkę, rzadko myślimy o hydraulice albo o inżynierii XIX wieku. Zazwyczaj widzimy kolor, krój, sprawdzamy metkę ze składem. Tymczasem historia ubioru nie toczy się tylko na wybiegach i w pracowniach krawieckich. Największą rewolucję w szafach przeprowadził sprzęt AGD.
Pralka zmieniła modę w sposób prozaiczny, ale bezwzględny. Zanim bębny zaczęły kręcić się same, czyszczenie ubrań było ciężką pracą fizyczną. Wymagało czasu, chemii, hektolitrów wody i mnóstwa energii. Kto miał na to siłę przy codziennych obowiązkach? Przeciętny człowiek posiadał kilka zestawów ubrań na krzyż. Ubrania musiały być trwałe, ciemne i odporne na szorowanie tarką.
Biała koszula jako symbol statusu
Jasne kolory przez wieki były luksusem. Jeśli ktoś nosił śnieżnobiałą koszulę, to znak, że stać go na służbę do prania albo na częste wizyty w profesjonalnej pralni. Biel obnażała każdy brud. Kto pracował fizycznie, nie mógł sobie na nią pozwolić. Pralka zdemokratyzowała ten stan rzeczy. Kiedy mechanizacja obniżyła koszt i trudność czyszczenia tkanin, jasne barwy przestały być domeną elit.
Nagle okazało się, że pranie dżinsów, białych T-shirtów czy kolorowych sukienek nie kończy się zniszczeniem materiału ani bólem kręgosłupa. Szafy przestały być magazynami ciemnej wełny i grubego lnu. Zrobiło się miejsce na eksperymenty.
Koniec dyktatury sztywnych materiałów
Współczesny rynek odzieżowy stoi na syntetykach i delikatnych domieszkach. Elastan, poliester, wiskoza. Te materiały nie znoszą tradycyjnego traktowania. Gdybyśmy próbowali je gotować w balii i wykręcać ręcznie, rozpadłyby się po pierwszym podejściu. Pralka dała projektantom wolność.
Można było zacząć szyć z tkanin elastycznych, zwiewnych, łatwo brudzących się, ale też łatwych w odświeżeniu. Moda uliczna stała się możliwa do utrzymania w czystości. Wyobraź sobie, że po każdej wizycie w klubie albo po spacerze w deszczu musisz oddawać kurtkę do czyszczenia chemicznego. Kosztowałoby to majątek. Pralka sprawiła, że ubrania stały się jednorazowe pod względem zaangażowania, a wielorazowe w noszeniu.
Częściej, taniej, szybciej
Zmieniła się też częstotliwość prania. Kiedyś ubrania wietrzono albo czyszczono punktowo. Pranie robiono raz na dwa tygodnie – wielkie, męczące pranie. Dziś wrzucamy kilka rzeczy do bębna niemal codziennie. To wpłynęło na rynek mody szybkiej. Skoro odzież łatwo wyprać, łatwo też ją kupować. Cykl życia ubrania drastycznie się skrócił, bo ułatwiliśmy sobie proces jego pielęgnacji.
Zamiast inwestować w jeden porządny płaszcz na dziesięć lat, kupujemy pięć kurtek, bo wiemy, że bez problemu odświeżymy je w domu. Wygoda prania nakręca konsumpcję. To mechanizm naczyń połączonych. Przemysł chemiczny produkuje łagodniejsze kapsułki, producenci AGD dają nam programy do prania parowego, a sieciówki zalewają nas kolejnymi kolekcjami.
Co ma piernik do wiatraka, czyli moda a technologia
Lubimy myśleć o modzie jako o sztuce. Opowiadamy o inspiracjach z podróży, o muzach projektantów, o historycznych epokach. Rzadko mówimy o bębnie ze stali nierdzewnej i grzałce o mocy 2000 watów. A to one wyznaczyły granice tego, co możemy dzisiaj na siebie włożyć.
Gdyby nie pralka, nadal chodzilibyśmy w sztywnych, ciężkich tkaninach, które rzadko widzą wodę. Nosilibyśmy mniej, rzadziej zmieniali styl i zupełnie inaczej patrzyli na czystość. Następnym razem, gdy wrzucisz kolorowe ubrania do bębna, spójrz na nie jak na efekt cichej rewolucji technologicznej, która zrobiła dla naszych szaf więcej niż niejeden genialny projektant.
Zostaw komentarz